Jarenlang koos Bram Stoof voornamelijk het landschap en het stilleven als onderwerp. De afgelopen tijd is de mens meer en meer centraal komen te staan in zijn werk. Dat wil overigens niet zeggen dat het hem voorheen aan liefde en belangstelling voor dit mooie en moeilijke thema ontbrak. Het tekenen naar levend model heeft hij nooit verwaarloosd. Minstens een avond per week besteedt Stoof met veel plezier aan deze studie, die hij als een fundament voor zijn vak ziet. Nee, veeleer school de reden dat de schilder zich pas nu aan uitgewerkte portretten en figuurstukken wijdt, in het tegendeel. De begaanheid met het onderwerp gaf hem reden tot uitstel van de behandeling ervan.

De sessies vinden plaats in de vriendelijke ambiance van het atelier, en duren niet veel langer dan drie uur. Nu en dan wordt een pauze gehouden, naar wens van de zitter. Het aantal zittingen is afhankelijk van de wensen van de opdrachtgever, en houdt verband met het formaat en de complexiteit van de opdracht. Zo kan bijvoorbeeld een achtergrond veel tijd vergen. Wel is het zo dat de schilder veel op geheugen werkt. Aan het decor wordt grotendeels in afwezigheid van het model veel aandacht besteed. Voor een werk van bescheiden omvang kan men uitgaan van ongeveer vier samenkomsten, de eerste kennismaking niet meegerekend. Het verlangde materiaal is eveneens bepalend voor de tijdsduur. Bij het bovenstaande is uitgegaan van olieverf, de meest duurzame en tijdrovende techniek. Voor de andere technieken, zoals aquarel en krijt, gelden andere voorwaarden.

De kosten verbonden aan een portret worden bepaald door het gebruikte materiaal, het formaat en de bewerkelijkheid van de opdracht. Dit laatste kan bijvoorbeeld te maken hebben met de gewenste achtergrond van het schilderij. Wanneer op locatie gewerkt moet worden, zullen reiskosten en extra tijd hun invloed op de prijs hebben. Ter indicatie: een portret in olieverf van 50 x 70 cm met een neutrale achtergrond komt uit op zo'n €900,-.

Bewondering vormt de grondslag voor de wijze waarop Stoof zijn onderwerp tegemoet treedt, niet alleen in het stilleven en het landschap, maar ook in het vastleggen van de mens. Zijn wens om de mens zo respectvol mogelijk weer te geven, stelt aan de kunstenaar hoge eisen. Om hieraan te kunnen voldoen, achtte Stoof een zekere rijping nodig in zijn vaardigheid als schilder. Inmiddels denkt hij die bereikt te hebben en neemt hij graag portretopdrachten aan.

Stoof stelt twee eisen aan een portret. Wat betreft de eerste eis verschilt een portret niet van een ander genre. Er moet een goed schilderij ontstaan. Zoals dat bij elk kunstwerk noodzakelijk is, zal een zekere ontroering teweeg gebracht moeten worden. Deze is niet gerelateerd aan het afgebeelde, maar aan de ervaring van schoonheid in de weergave daarvan. Dus ook wanneer hij de afgebeelde persoon niet kent, zal de toeschouwer geboeid moeten kunnen kijken.

De tweede eis waaraan het portret dient te beantwoorden, is meer specifiek voor het genre. De schilder wil zijn onderwerp recht doen, en hierbij speelt de gelijkenis een grote rol. Voor de diep in de traditie gewortelde Stoof brengt dit een nauwgezetheid in het detail met zich, die in zijn andere thema’s minder sterk speelt. Kan de schilder in een landschap nog wel eens een boompje uit esthetische overwegingen insnoeien, met de grootte van een neus kan hij zich minder vrijheid permitteren. Een oog dat een halve centimeter naar boven of beneden verdwaalt, kan een uiterlijk al sterk veranderen.

Het oproepen van het beeld van een levend mens bestaat overigens niet uit een met technisch vernuft uitgevoerde klinische registratie van een uiterlijk. Bij het schilderen naar levend model vindt interactie plaats. Er is direct contact. Het verhaal van een portret gaat altijd over twee personen. Het is geen neutrale weergave. In het portret verenigen zich de geportretteerde en de portrettist. De afbeelding toont de eerste, de manier van afbeelden de tweede. We kunnen er in wisselwerking de betrokkenheid van de ene mens met de andere in aflezen.

Vanzelfsprekend heeft de visie op waaraan een goed portret dient te voldoen, weerslag op de werkwijze van de kunstenaar. Stoof vindt het persoonlijk contact met de geportretteerde van essentieel belang om aan zijn doelstellingen te kunnen voldoen. Naar foto’s werkt hij niet, of slechts bij hoge uitzondering, zoals wanneer het een postuum portret betreft. De af te beelden persoon zal dus bereid moeten zijn enige tijd stil te zitten. Een al te zware kwelling hoeft dit beslist niet te worden.

De een zit op de rode Javaanse bank in het gelige schijnsel van een lamp. Hij heeft zijn blik laten dwalen over het bestofte gemberpotje, de dode bloesemtakken, de zwijgende naakte meisjes die van de muren willen dansen. Toen hij dat alles voor het eerst zag, was hij nog gast. Maar dat is nu voorbij. Nu is hij als zij geworden. Een aanwezigheid. Hij hoort hier nu, hij is onderdeel van deze omgeving, die hem vorm geeft en waardoor hij gevormd wordt. In dit intieme universum heeft zijn oog een plekje gevonden waaraan het zich kan hechten. Maar zien doet hij dat plekje al niet meer. Net zoals alles hier zijn plaats gevonden heeft, is hij indachtig geworden. Hij kijkt naar binnen, en ziet daar dat hij gezien wordt.

Want daar is de ander. Zijn silhouet steekt nevelig af tegen het venster. Net was hij nog mens, maar nu lijkt hij te zijn opgelost in de van hars en olie gekleurde lucht. Zijn bestaan lijkt vergeten, het is alsof zijn hele wezen zich heeft teruggetrokken in zijn hand en zijn oog. Zijn stem is er nog wel, die bromt onbewust een vergeten melodie. Verder klinkt alleen het borstelen van een penseel op linnen. De man werkt. Hij schildert, hij schrijft in verf. Hij ziet de ander op de bank, en dat zien stuurt zijn hand. Zo schrijven zij samen het verslag van een ontmoeting.